Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа Рминистрра аҿы ақьафурҭақәа рҳа «Вкусно и точка» ахада Олег Пароев Урыстәылатәи Аинформациатә Агентра «РИА Новости» аинтервиу аҭо, «…Аԥсны жәларбжьаратәи аренаҟны Қырҭтәыла иахәҭакуп…» ҳәа ииҳәаз ахҳәаа арҭеит.

Аԥсны адәныҟатәи аусқәа Рминистрра абизнесмен иҿала иарбан жәларбжьаратәи азин  иарбан субиектзаалакгьы жәларбжьаратәи астатус аганахьала аполитикатә ҳәамҭа дуқәа рыҟаҵаа шиашам азгәанаҭоит.  Уаанӡа Олег Пароев РИА Новости аинтервиу аҭо иҳәахьан, Аԥсны жәларбжьаратәи аренаҟны Қырҭтәыла иахәҭакуп ҳәа изларԥхьаӡо ала «аибарххарақәа ҟамларц» азы ақьафурҭақәа рҳа «Вкусно и точка» араҟа аартра мап шацәикуа азы.

Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥсны аԥыза-министр Алеқсандр Анқәаб  Аԥсны иҟоу Аҷыдалкаатә Зинмчы змоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Михаил Шургалин аҳәынҭқарратә ныҳәа  – Урыстәла Амш инамаданы дидныҳәалеит.

«Урыстәылатәи аҳәынҭқарра ҳаамҭазтәи аҭоурых аҿы ари арыцхә атәылауааи Аԥсадгьыли иузеиҟәмыҭхо реимадара, милаҭрацәала еилоу Урыстәыла ажәлар ртәыла ԥхьатәи аԥеиԥш азы ирзеиԥшу аҭакԥхықәра  символра ауеит. Шьҭа традициала ишышьақәгылахьоу еиԥш, арегионалтәи жәларбжьаратәи аҭышәынтәалара ахьчара иадгыло Урыстәылатәи Афедерациа адәныҟаполитикатә авторитет акыр ишыҳараку азгәоумҭар залшаӡом.

Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Урыстәыла Амш – есышықәса, рашәарамза 12 рзы иазгәарҭо аныҳәа ҳаамҭазтәи урыстәылатәи аҳәынҭқарра аԥҵареи атәыла аизҳазыӷьареи символра азнауеит. Уи зегьы реиҳа иҿыцу, аҳәынҭқарратә ныҳәақәа иреиуоуп, рашәарамза 12, 1990 шықәсазы Адекларациа адкылара инамаданы иаԥҵан.  Абри амш аҽноуп 1990 шықәсазы РСФСР жәлар рдепутатцәа актәи Реизара ду Урыстәыла аҳәынҭқарратә суверенитет азы Адекларациа анаднакылаз. Аизара ду аҟны ирылаҳәан Урыстәылатәи Асоветтә Федеративтә Республика  Аконституциеи азакәанқәеи Асовет Еидгыла азакәанқәа раасҭа аԥыжәара атәы. Убасҵәҟьа иарбоу аусшәҟәы ала атәылауаа зегьы, аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еидгыларақәеи рзинқәа реиҟарара азхаҵан.  Иарбоу аусшәҟәы азы усҟан рыбжьы арҭеит 907-ҩык адепутатцәа,  13-ҩык ақәшаҳаҭымхаӡеит, жәҩык абжьыҭиара рҽаладмырхәӡеит. Аусшӡәы инапы аҵаиҩит Урыстәыла Асоветтә Федеративтә Республика Иреиҳаӡоу Ахеилак ахантәаҩы Борис Ельцин.  

Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Апсныпресс. Аԥсны аԥыза-министр Алеқсандр Анқәаб Урыстәылатәи Афедерациа Анапхгара ахантәаҩы Михаил Мишустин Урыстәыла Амш инамаданы дидныҳәалеит.

Адныҳәаларатә текст иаҳәоит:

«Ҳаҭыр зқәу Михаил Владимир-иԥа, Урыстәыла азеиԥшмилаҭтә ҳәынҭқарратә ныҳәа – Урыстәыла Амш инамаданы гәык-ԥсыкала иҟаҵоу адныҳәала шәыдышәкыл!

Урыстәыла Амш Урыстәылатәи Афедерациа аҳәынҭқарратә ныҳәоуп, иазгәарҭоит 1992 шықәса инаркны рашәарамза 12 рзы есышықәса. Абри амш аҽноуп 1990 шықәсазы РСФСР жәлар рдепутатцәа актәи Реизара ду Урыстәыла аҳәынҭқарратә суверенитет азы Адекларациа анаднакылаз. Аизара ду аҟны ирылаҳәан Урыстәыла Аконституциеи азакәанқәеи рхадара атәы. Убысҟан Урыстәылатәи Афедерациа ашәышықәсақәа ирхаану аҭоурых адаҟьа ҿыц аартра иаҩызахеит. Ари аныҳәа милаҭрацәала еилоу Урыстәылатәи аҳәынҭқарра адуреи ашәышықәсақәа иргәылганы иаагоу уи аҭоурых абеиареи рсимволны иҟоуп. Уи Рыԥсадгьыли ибеиаӡоу адоуҳатә-культуратә ҭынхеи гык-ԥсыкала иазыҟоу биԥарала Урыстәыла атәылауаа еидызкыло ныҳәоуп, ҳаамҭазтәи Урыстәыла  иӷәӷәоу адемократиатә шьаҭа шьақәнаргылоит.

Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Аԥсныпресс.  Амҽыша, рашәарамза 16 рзы, аԥсылманцәа Қәырбан-Баирам ныҳәа азгәарҭоит. Ари амш Аԥсны ныҳәатә мшны иԥхьаӡоуп.

Аҟәа. Рашәарамза 12, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Владимир Путин Урыстәыла Амш идиныҳәалеит.

Адныҳәаларатә шәҟәаҿы ахәҭакахьала иҳәоуп:

«Ҳаҭыр зқәу Владимр Владимир-иԥа!

Гәык-ԥсык ала ишәыдысныҳәалоит аҳәынҭқарратә ныҳәа хада  - Урыстәыла Амш!

Урыстәыла - зқьышықәсалатәи аҭоурых змоу хыԥхьаӡара рацәала ажәларқәа, акультурақәа, адинхаҵарақәа еидызкыло тәыла дуӡӡоуп. Абри аныҳәамш аҽны атәыла аҿацәқәа зегьы рыҟны ибеиоу аҭынха абеиарақәа азгәарҭоит.  Урыстәыла дарбан тәылауаҩзаалак иуалны идуп - Аԥсадгьыл амчра аиқәырхареи аихаҳареи, хәы змаӡам аҵасқәа рыхьчара.

Аҟәа. Рашәарамза 11, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент Аиҳабы Лаша Ашәба, Апарламент Аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Аршба, акультуреи аҿари аспорти русқәа рзы апарламенттә Еилакы ахантәаҩы Венори Бебиа, аграртә политикеи аԥсабаратә ресурсқәеи аекологиеи рзы апарламенттә Еилакы ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ  Демур Гогиа, рашәарамза   12 рзы иалаго  Жә-ҳәынҭқаррак зҵазкуа Аҳәынҭқаррабжьаратәи Аидгыла (БРИКС) атәылақәа Рыхәмаррақәа раартра алахәхаразы Казань ақалақь инеит.

Аҟәа. Рашәарамза 11, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Иахьа Аԥсни Урыстәылеи ргәабзиарахьчара Аминистррақәа рхаҭанакцәа авидео-конференциа-аимадара арежим ала реилацәажәара мҩаԥысит. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәбеи Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистр ихаҭыԥаҩ, астатс-маӡаныҟәгаҩ Олег Салагаи, иара убас Аԥсни Урыстәылеи ргәабзиарахьчара Аминистррақәа апрофилтә ҟәшақәеи адепартаментқәеи рнапхгаҩцәа ихадоу азҵаарақәа жәпакы ирылацәажәеит. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп:

Аҟәа. Рашәарамза 11, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥснытәи аспортсменцәа Жә-ҳәынҭқаррак зҵазкуа Аҳәынҭқаррабжьаратәи Аидгыла (БРИКС) атәылақәа Рыхәмаррақәа рылахәхаразы Ҭаҭарсҭанҟа амҩа иқәлеит.

Аспорттә делегациа амҩахь рынаскьагара азы Ахақәиҭра Ашҭа ахь инеит атәыла аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, афымцамчи атранспорти рминистр Џьансыхә Нанба, аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Владимир Делба, аистициа аминистр Анри Барцыц, атуризм аминистр Ҭемраз Хьишба, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьопуа, аспорт аветеранцәа, аспортсменцәа рыуацәа, ауаажәларра рхаҭарнакцәа.  

Атәыла аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, афымцамчи атранспорти рминистр Џьансыхә Нанба атәыла анапхгара ахьӡала аспортсменцәа ари акыр зҵазкуа амш рыдиныҳәалеит.

«Ари аспорттә усмҩаԥгатә адунеитә ҩаӡара змоу ауп. Атәыла анапхгара алшарақәа рыла, Аԥсны аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭқарратә Еилакы ҳмилаҭтә еизгоу акоманда ахәмаррақәа рахь рышьҭразы алшара аиуит. Ҳара ҳазгәдууп шәара арҭ ахәмаррақәа шәахьрылахәхо. Агәра ганы ҳаҟоуп аихьӡара бзиақәа шаашәырԥшуа», - ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит Џьансыхә Нанба.

Џьансыхә Нанба рашәарамза 12 инаркны 23-нӡа Казань ақалақь аҿы имҩаԥгахо, 97 тәыла рҟынтәи 5000-ҩык рҟынӡа аспортсменцәа злахәараны иҟоу,  27 дисциплина  ала аицлабрақәа ахьымҩаԥгахо жә-ҳәынҭқаррак зҵазкуа Аҳәынҭқаррабжьаратәи Аидгыла (БРИКС) атәылақәа Рыхәмаррақәа иаҵоу аҵакы ахадара азгәеиҭеит.

«Асимволтә ҵакы аҵоуп Ареспублика Аԥсны атәылақәа рпарад ахьаанартуа. Ҳара ҳлегендартә шьапылампыласҩы, Асовет Еидгыла Ахраҿа згахьаз, Асовет Еидгыла ачемпион Ахра Цәеиба абираҟ шьҭыхны аспортсменцәа рпарад ааиртуеит.  Сара агәра ганы сыҟоуп шәара шәзы рашәарамза 12 рзы аԥсҭазаара иҿыцу аетап шалаго, шәара зегьы шәфырхацәаны шәыԥсадгьыл ахь шәшыхынҳәуа», - ҳәа иҳәеит Џьансыхә Нанба.

Аԥсны аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭқарратә Еилакы ахантәаҩы Ҭарашь Ҳагба аспортсменцәа ақәҿиарақәеи аманшәалареи рзеиӷьаишьеит.

«Ақәҿиарақәеи аманшәалареи шәзеиӷьасшьоит зегьы. Арҭ ахәмаррақәа рҿы ҳтәыла ахьӡ ҭызго аихьӡарақәа аашәырԥшааит», - ҳәа иҳәеит иара.

Асоветтә, аԥсуа спортсмен, зхы иақәиҭу аиқәԥаҩ, европеи Асовет Еидгылеи рчемпион Рашь Хәытаба ари амш Аԥсны иазыԥшиижьҭеи крааҵуан ҳәа иазгәеит. «Ҳара еилаҳкаауазароуп ас еиԥш идуу аспорттә усмҩаԥгатә аҿы Аԥсны аҳәынҭқарратә бираҟ иаҵагыланы ақәгылара ахьалыршахаз иаҵоу аҵакы атәы. Ари ҳара зегьы ҳзы, ҳҳәынҭқарра азы ҭоурыхуп. Ҳара иаҳҭахуп ҳделегациа аԥсуара апринципқәа ирықәныҟәаны излауа ала ибзиаӡаны рхы аадырԥшырц ахәмаррақәа рҿы. Ақәҿиарақәа шәзеиӷьасшьоит ахьыбҿар!», - ҳәа иҳәеит иара.

Аҟәа. Рашәарамза 11, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Севастопольтәи аҳәынҭқарратә Университет археологцәа жәларбжьаратәи аӡаҵаҟа-рхеологиатә експедициа аилазаараҿы имҩаԥгаз археологиатә ҭҵаарақәа ирылҵшәаны Аҟәатәи ашыцәаҟны ирбеит абжьарашәышықәстәи аамҭахәҭа иаҵанакуа ажәытә ргыламҭа ахыжәжәарақәеи антикатә амкьаҭқәеи, ҳәа РИА Новости ахь адырра ҟанаҵеит аҵараиурҭа апресс-маҵзура.

Севастопольтәи аҳәынҭқарратә Университет археологцәа Амшын Еиқәа аҿы ажәытә ргыламҭа ахыжәжәарақәа рыԥшааит.  

 Иҷыдоу аппаратура ахархәарала аӡхәыҵалаҩцәа адыԥхьаланы археологцәа  рашәарамза-ԥхынҷәынмза, 2023 шықәса рзы, Гәдоуҭеи Аҟәеи рӡымҽхак иахьаҵанакуа 1 метрак инаркны 60 метра рҟынӡа аӡы аҵаулараҿы акультуратә ҭынәа аобиект аҟзаара азы аҭҵаарақәа мҩаԥыргеит.

Археологцәа ргәаанагарала, еиҳа аинтерес зҵоу аԥшаамҭа Аҟәатәи ашыцәаҟны, Басла аӡиас  аӡалаларҭа аҿы ирбеит. Араҟа иҟазар алшон ажәытәӡатәи ақалақь Диоскуриа, ҳәа адырра ҟаиҵеит аҭоурыхҭҵааратә наукақәа ркандидат, Ставропольтәи аҳәынҭқарратә Университет акафедра адоцент, Урыстәылатәи Анаукақәа Ракадемиа мрагылараҭҵаара Аинтитут ҟрымтәи аҭҵаарақәа Рцентр анапхгаҩы Виктор Лебедински. Уи ишаҳзеиҭеиҳәаз ала, Баслаҭа аӡиас Аҟәатәи ашыцәа иахьалало 2,4 метра аҵаулараҟны иԥшаан ихыргьежьаау аргыламҭа ахыжәжәарақәа. Агәаанагара ыҟоуп аҭӡы иадҟаҵалаз абаашқәа ракәзар ҟалап ҳәа.