Аҟәа. Нанҳәамза 22, 2023 шықәса. Аԥсныпресс /Алеқсеи Шамба/.  Амультимедиатә пресс-центр Sputnik-Аԥсны аҿы имҩаԥысит  Пыв аҩхааҿы игылоу, ааигәа еиҭашьақәыргылаз,  1942 – 1943 шш. Аџьынџьтәылатәи еибашьра аан Кавказ ахьчаразы иҭахаз асовет еибашьцәа рбаҟа    аартра иазку апресс-конференциа.

Афонд «Платформа»  анагӡаратә директор Дмитри Статеинов иажәақәа рыла, абаҟа аиҭашьақәыргылара Кавказ ахақәиҭразы аидыслара 80-шықәса ахыҵра иазку аҭоурых-арра-патриоттә проект «Кавказский фронт» аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥысуан.

«Абаҟа аиҭашьақәыргылара ҩымчыбжь-хымчыбжь заҵәык рыла иалыршахеит. Уи Урыстәыла Приволжтәи Афедералтә округ аҿы Аԥсны ҳаҭыр зқәу аконсул Владимир Литвинчуки атәылахьчареи акультуреи Рминистррақәа рҟынтәи иҟаҵаз адгылара иабзоурахеит.  Владимир Литвинчук ишазгәеиҭаз ала, абаҟа аиҭашьақәыргылара иазкыз аусура акыр иаруадаҩуан аҭыԥ иуадаҩу арелиеф, иара убас ласы-лассы иҟалоз амшцәгьарақәа. Иара абаҟа аиҭашьақәыргылараҿы акырӡа ацхыраара ҟарҵеит атәылахьчара Аминистрра, адәныҟатәи аусқәа Рминистрра, акультура Аминистрра, Аҳәынҭқарратә шәарҭадара Амаҵзура иатәу Аҳәаахьчаратә отриад, «Амшынеиқәафымцамч» Аԥсны иҟоу Урыстәыла аус ацура Ахаҭарнакра,  Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа Афедералтә шәарҭадара Амаҵзура иатәу Аҳәаахьчаратә отриад, Аҟәа ақалақь аҿы иҟоу «Москва Аҩны», афонд «Аԥшааратә отриадқәа Реидгыла», абылтәы еилазаара «Аԥсны-Оил», Риҵатәи ареликтә милаҭтә парк.

«Исымоу аҭагылазаашьа схы иархәаны, идуӡӡаны иҭабуп ҳәа расҳәарц сҭахуп ацхыраара ҟазҵаз зегьы», – ҳәа иҳәеит иара.

Владимир Литвинчук  Кавказ ашьхеибаркыра Хада аԥснытәи аҵакыра аҿы анемец архәҭқәа раанкылара алыршара иаҵоу аҵакы ахадара зегьы ирзеилкааӡом ҳәа иазгәеиҭеит. Клыхәратәи, Марыхәтәи, Санчартәи аҩахаақәа  совет Еидгыла аладатәи ахәҭа ала афашист ирхәҭақәа рҿагылара ихадоу ҭыԥқәаны иҟалеит. Иарбоу ахырхарҭақәа рыла ауп Гитлер ирхәҭақәа Аԥсны амшын аԥшаҳәа иаԥну ақалақьқәа – Аҟәа, Гәдоуҭа, Гагра аҟынӡа анаӡареи, анаҩс Амшынеиқәатә архәҭақәа ргәыԥ амацәаз аҭакреи Амшынеиқәатә флот Очамчыреи Афон Ҿыци иҟоу абазақәа рымпыҵакреи гәҭакыс ирыман.

«Уи ашьҭахь аибашьра иалалар акәын Ҭырқәтәыла, уи уи аамҭазы Асовет Еидгыла аҳәаақәа разааигәахара иалагахьан, 26 инарзынаԥшуа адивизиақәа Кавказнҭыҵ аганахьала ажәылара иазхианы иҟан.  Асовет архәҭақәа хацәнымырха инарыгӡаз аҽагылара иабзоураны, аӷа иаанкылареи, уимоу шьҭахьҟа ихьацареи аӷа игәҭакқәа рыԥхьырҟәҟәареи алыршахеит», – ҳәа иҳәеит иара.

Акультура аминистр Даур Ақаҩба игәаанагарала, иарбоу апроектқәа рҿы зегьы реиҳа ихадоу – аҭоурыхтә гәалашәара аиқәырхара ауп. 

«Асовет аруаа рфырхаҵара хашҭра ақәымзароуп. Ари агәалашәара биԥарак аҟынтәи даҽа биԥарак ахь аиагара ахәҭоуп», - ҳәа иҳәеит иара.

Аҟәа. Нанҳәамза Сухум. 22 августа 2023. Апсныпресс. Ақалақьқәа Елеци Нижни Новгороди рҟынтәи иааз апараплан аинструктори атуристи ҩба-хԥа сааҭ инарзынаԥшуа Гагра араион Мамзышьха ашьха аҿы игылоу аҵла амахәқәа ирхьынҳаланы иаанханы иҟан, ҳәа адырра ҟанаҵоит Иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аминистрра апресс-маҵзура.

Иҟоу адыррақәа рыла, аинцидент зыхҟьаз ашьха ақәц аҟынтәи ииашаны инагӡамыз аҵԥраара иахҟьеит. Иара убас алаҟәраан аппарат игылаз аҵла ҳарак амахәқәа иаҿаԥеит.

Гагра араион Абыолрацәыхьчара-еиқәырхаратә отриад аусзуҩцәа ахҭыс ахьҟалаз аҭыԥ аҿы инеины амашәыр иақәшәаз ауаа ацхыраара рырҭеит.

Аҟәа. Нанҳәамза 22, 2023 шықәса . Аԥсныпресс. Атуризм Аминистрра аусзуҩцәеи амилициа аусзуҩцәеи Аԥсны аекскурсиамҩаԥгаҩцәа Рассрциациа ацхыраарала илегалым аекскурсиамҩаԥгаҩцәа раарԥшра иазкны анҭыҵтәи ареидтә гәаҭаратә усмҩаԥгатәқәа ҩаԥысуеит.

Аԥсны иҟоуп аусуразы алицензиа змоу 500-ҩык инарзынаԥшуа аекскурсиамҩаԥгаҩцәа. Урҭ атуризм Аминистрра аҿы ҷыдала  аҽазыҟаҵаратә курсқәа ирхысит, насгьы иааиԥмырҟьаӡакәа рзанааҭтә дырра аҩаӡара ашьҭыхра иазкны ауснагӡатәқәа ирхысуеит. Аха иҟоу илегалым аекскурсиамҩаԥгаҩцәагьы, урҭ аусура иаԥырхагоуп, Аԥсны аҭоурыхгьы еицакны аԥсшьаҩцәа ирызнаргоит.

Ареидтә усмҩаԥгатәқәа есымчыбжьы ареспубликатә трасса аучасткақәа зегьы рҿы имҩаԥысуеит. Нанҳәамза 21 рзы Гагра араион иахьаҵанакуа ареидтә умҩаԥгатә мҩаԥган. Уи иалҵшәаны илҩаан илегалым аекскурсиатә усура амҩаԥгаразы 2 ԥкаанҵак.

Ареид напхгара азиуеит атуризм аминистр Ҭеимураз Хьишба.

Ашықәс алагара инаркны зынӡа иаарԥшын 31-ҩык илегалым аекскурсиамҩаԥгаҩцәа.Дара зегьы Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаа роуп, ҳәа адырра ҟанаҵоит Аԥсны атуризм Аминистрра апресс-маҵзура. 

Аҟәа. Нанҳәамза 22, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. Нанҳәамза 26 рзы Аԥсны иазгәарҭоит Ахьыԥшымра Жәларбжьаратәи азхаҵара Амшныҳәа.  

Асааҭ 10:00 рзы – Ахьӡ-Аԥша апарк аҿы иҟоу 1992 – 1993 шш. Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатәи еибашьра аҿы иҭахаз афырхацәа Рмемориал амҵан ашәҭ шьыҵәрақәа рышьҭаҵара ацеремониа мҩаԥысуеит.

Асааҭ 11:30 рзы  – Аҟәа араион, Алада Ешыра ақыҭан  Аԥсны Раԥхьатәи Ахада Владислав Арӡынба анышә дахьамадоу ашәҭ шьыҵәрақәа рышьҭаҵара ацеремониа мҩаԥысуеит.

Асааҭ  12:45 рзы – Џьгьиарда ақыҭан Аԥсны Аҩбатәи Ахада Сергеи Багаԥшь анышә дахьамадоу ашәҭ шьыҵәрақәа рышьҭаҵара ацеремониа ҩаԥгахоит.

Асааҭ 18:00 рзы – Аминистрцәа Реилазаара аконференц-зал аҿы имҩаԥгахоит Аԥны ахьыԥшымра Жәларбжьаратәи азхаҵара Амш иазку аныҳәтә усмҩаԥгатә.

Асааҭ 19.30 рзы – Амҳаџьыраа Рыԥшаҳәа, Б.ШШьынқәаба ихьӡ зху апарк аҿы Урыстәылатәи Афедерациа ала Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара ҟалеижьҭеи 15- шықәса аҵра иазку афотоцәыргақәаҵа мҩаԥгахоит.

Асааҭ 20.00 рзы –ХXI Жәларбжьаратәи афестиваль «Хьыбла Гермааԥҳа шәаалыԥхьоит…» аартра иазу аныҳәатә усмҩаԥгатә мҩаԥысуеит.

Амш ахыркәшамҭаз иҟалоит аныҳәатә салиут.

Аҟәа.  Нанҳәамза 22, 2023 шықәса. Аԥсныпресс.  Нанҳәамза 21 рзы Оренбург ақалақь аҿы аусура иалагеит  VIII Жәларбжьаратәи аҿартә форум ду  «Евразия Global». Уи рхы аладырхәуеит 64 тәыла рҟынтәи 500-ҩык инарзынаԥшуа аҿар, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп   17-ҩык Аԥснытәи аҿаргьы, ҳәа адырра ҟанаҵоит Аԥсны аҿари аспорти русқәа рзы аҳәынҭқарратә Еилакы.

Афорум аусура актәи амш азы аҿар дара-дареи афорум аиҿкааҩцәеи еибадыруан, ацәыргақәҵатә ҵакыра гәарҭеит, невторинг рхы аладырхәит, иара убас ахәылбыҽха аспорт-культуратә комплекс «Оренбуржье» аҿы афорум аартра иазкны аныҳәатә церемониа мҩаԥысит. Аусмҩаԥгатә аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥгаз аконцерт ала Оренбург ақалақь аҿы имҩаԥысраны иҟоу игәылҭәаау афорум апрограмма анагӡара хацыркхеит.

Аҟәа. Нанҳәамза 21, 2023 шықәса. Аԥсныпресс.  Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Очамчыра араион Ахадара активи ауааԥсыреи дырԥылеит, ҳәа адырра ҟанаҵоит Аԥсны адәныҟатәи аусқәа Рминистрра Амедиацентр.

Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аизыҟазаашьақәа рыҿиара атема дазааҭгыло, Инал Арӡынба иҳәеит:   «Ҳара ажәлар, амчратә усбарҭа аҳасабала иҳалшеит даара иӷәӷәоу аиқәшаҳаҭра-зинтә база ашьақәыргылара. 2008 шықәсеи 2014 шықәсеи рзы акыр зҵазкуа шьаҭанкылатәи аиқәшаҳаҭрақәа ҩба рнапаҵыҩра мҩаԥган. Арҭ хадара злоу аусшәҟәқәа ҩба Урыстәылатәи Афедерациеи ҳареи ҳаизыҟазаашьақәа рыҿиареи рышьақәгылареи ҳәаақәырҵоит. Анаҩстәи аиқәшаҳаҭрақәа зегьы ҳабжьаҵара убарҭ аусшәҟәқәа рышьаҭала акәын ишымҩаԥысуаз», - ҳәа иазгәеиҭеит аминистр.

Зыӡбахә ҳамоу цәыббрамза 17, 2008  шықәсазы «Урыстәылатәи Афедерациеи Аԥсны Аҳәынҭқарреи рыбжьара аиҩызареи аусеицуреи аицхыраареи рзы» знапаҵыҩра мҩаԥгаз Аиқәшаҳаҭраеи, абҵарамза  24, 2014 шықәсазы знапаҵыҩра мҩаԥгаз «Урыстәылатәи Афедерациеи  Аԥсны Аҳәынҭқарреи рыбжьара аидгылареи апартиорреи рзы» Аиқәшаҳаҭреи.  

Арҭ аиқәшаҳаҭрақәа рҿы иарбоуп Аԥсны мҽхакы ҭбаала ацхыраареи адгылареи аҭара атәы, Урыстәылатәи Афедерациа иарбоу аԥхықәрақәа зегьы инагӡаны рынагӡара алнаршоит», - ҳәа иазгәеиҭеит аминистр.

Иара Урыстәылатәи Афедерациа Аԥсны ианаҭаз афинанстә цхыраара амҽхак атәы зҳәо уи аицҵалыҵ аирбеит. Убас, уи 2008 шықәса  раахыс –  110 млрд. мааҭ рҟынӡа инаӡеит.  

Инал Арӡынба ҷыдала Урыстәыла Аԥсны жәларбжьаратәи азхаҵара аус аҿы иҟанаҵаз ацхыраареи адгылареи ртәы дазааҭгылеит.

«Адунеизегьтәи аекономикеи адунеизегьтәи аполитикеи – ари аконкурентра зыбжьоу аусхкқәа роуп. Аконкуренциа узхымгар, усҟан уара жәларбжьаратәи аҿиара амҩа ду ацәхыԥ аҿы уаанхоит. … Ҳара урыстәылатәи ахсаалаҿы ҳарбоуп, аха ҳара ҳарбаӡам америкатәи ахсаалаҿы еиԥш европатәи ахсаалаҿгьы, ҳарбаӡам иара убас ҭырқәтәылатәи ахсаалаҿгьы. Ишыжәбо еиԥш, ҳара хсаалак аҿы ҳанӡам, урыстәылатәи ада. Уи даара акыр аҵак ду аҵоуп. Ихьа урыстәылатәи ҳҩызцәа ари аиашамра аиааира аҿы иҳацхраауеит».

Аҟәа.  Нанҳәамза 21, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. Апассаџьырцәа рымаҵ аура аҩаӡара ашьҭыхразы, цәыббрамза  1 инаркны Шәачеи Гагреи ирыбжьоу, «Ласточка» ҳәа изышьҭоу адәыӷбақәа реихшанҵа аҽаԥсахуеит, ҳәа Нхыҵ-Кавказтәи аихамҩа ахь азхьарԥш ҟаҵо адырра ҟанаҵоит адырраҭаратә ҭыжьымҭа «Кубанские новости»  .

Цәыббрамза 1 инаркны астанциа Шәача аҟынтәи шәачатәи аҳаирбаӷәаза ахь анеирала Аԥсныҟа мышкахьы ҩ-реиск мҩаԥгахалоит.  Гагрантәи адәыӷбақәа руак идуу амаршрут ала Шәачатәи астанциа аҟынӡа иныҟәалоит, аҩбатәи  - астанциа Аҳаирбаӷәаза аҟынӡа ауп иахьныҟәало.

Аихамҩатә станциа Шәача аҟынтәи афымцатә дәыӷбақәа Аԥсныҟа идәықәҵахалоит 08 сааҭи 50 минуҭи рзы, иара убас  17 сааҭи 42 минуҭи рзы.  Адәыӷбақәа Гагранӡа инаӡалоит 13 сааҭи 06 минуҭи рзы, иара убас 21 сасҭи 30 минуҭи рзы.  

Аҟәа. Нанҳәамза 21, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. Амҽыша ахәылбыҽхан, нанҳәамза  20 рзы, Волгоградтәи аобласть Череповец ақалақь аҟынтәи рҭаацәа ирыцны Аԥсныҟа ԥсшьараҳәа иааз ҩыџьа ахәыҷқәа, Гәдоуҭа араион Мысра ақыҭа азааигәара иҟоу Шлыпра ҳәа изышьҭоу адгьылбжьахабжа иахьаҵанакуаз хабарда ибжьаӡит. Иахьа ашьжьымҭан урҭ рыԥшаара алыршахеит, ҳәа иаанацҳауеит Аԥсны Иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аминистрра апресс-маҵзура.  

«Аҭаацәа рхәыҷқәа шыҟам гәарҭеит  18 сааҭи 00 минуҭи рзы. Рхала, аҭыԥантәи ауааԥсыра рыцхыраарала аԥшаарақәа ирылагеит, аха уи зегьы лҵшәадахеит. Анаҩс аԥсеиқәырхаҩцәа рахь ацхырааразы адҵаалара азы аӡбамҭа рыдыркылеит. Гәдоуҭа араион ахьчаразы Амцарцәара-еиқәырхаратә хәҭа аԥшааратә гәыԥ иҟалаз адырра ала 23 сааҭи 12 минуҭи рзы аҭыԥ ахь инеит», –  ҳәа иазгәаҭоуп Иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аминистрра иҟанаҵо адырра аҿы.

Аҟәа. Нанҳәамза 21, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. Урыстәыла аҵарадырра Аминистрра Аԥсны аҵарадырра Аминистрра иазоунажьит 8 – 9 - тәи аклассқәа рҿы аҵара зҵо аҵаҩцәа рзы арҵагашәҟәқәа ахԥатәи апартиа. Аамҭа кьаҿ иалагӡаны уи Аԥсныҟа иаашьҭхоит.

Уажәазы Аԥсны аҵара Аминистрра иаиураны иҟоуп 32 748 цыра арҵагашәҟәқәа, абарҭ амаҭәарқәа рзы: аурыс бызшәеи алитературеи, алгебра, Урыстәыла аҭоурых, азеиԥш ҭоурых.

Арҭ арҵага шәҟәқәа зегьы ареспублика ашколқәа рахь еихшахоит.

2022 шықәсазы 160 нызықь арҵагашәҟәқәа  1-7 аклассқәа рҿы аҵара зҵо аҵаҩцәа ирызшахоит, 34 нызықь – 10-11 аклассқәа рҿы аҵара зҵо аҵаҩцәа.  

Нанҳәамза, 2022 шықәсазы Аԥсныҟа 1 - 7 аклассқәа рҿы аҵара зҵо аҵаҩцәа рзы  иаашьҭын 160 нызықь рҵагашәҟәы.   Арҵагашәҟәқәа ҭнажьит аҭыжьырҭа «Просвещение» 2022 шықәсазы.

Аҟәа. Нанҳәамза 14, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. /Алеқсеи Шамба/. В.Г.Арӡынба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә Арратә Ахьӡ-Аԥша амузеи аҿы иҭахаз хатәгәаԥсарауаа ргәалашәара иазку афотоцәыргақәаҵа аатит. Аекспозициа аҿы иҟоуп иара убас аинрал-леитенант Сосналиеви Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатәи еибашьраан еиԥш уи ашьҭахьгьы иҭахаз аҳәса-аибашьцәеи рфотосахьақәа.  

Афотосахьақәа рҟынтәи ацәыгақәаҵа иаҭаауаз ирыхәаԥшуан макьаназы акыр иқәыԥшыз, аха зхаҿсахьақәа агәаӷьреи ахачҳареи знубаалоз рсахьақәа. Аекспозициа агәҭаны иҟоуп хатәгәаԥхарала аибашьҩы №1 Сулҭан Сосналиев иԥсҭазаареи иусуреи  еиуеиԥшым ашықәсқәа раан иҟаҵаз ифотосахьақәа.

Ацәанырра ӷәӷәақәа узцәырнагоит хазы иҟоу азал аҿы ицәыргақәҵоу аҳәса-аибашьцәа рфотосахьақәа. Аҭааҩцәа урҭ акыр аамҭа изадымҵо иадгыланы иахәаԥшуеит. Афотосахьа ианыз аӡәырҩы хаҭала издыруаз рацәаҩын. Урҭ иахьа иҳавагылаӡам ҳәа ухахьы аагара уадаҩуп. Аха егьа ус иҟазаргьы, аԥсҭазаара аԥсра иаиааиуеит. Ахәаԥшцәа иргәаладыршәо иалагеит аибашьраҿы иҟалоз ахҭысқәа, убри аамҭазы афотосахьақәа ирныз ауаа рыԥсы ҭалазшәа унарбо иалагеит.

Афытоцәыргақәаҵа аартуа, амузеи адиректор, Аԥсны Афырхаҵа Мзиа Беииа, хатәгәаԥхарала еибашьуаз аиааира агаразы инарыгӡаз ароль ахә ашьара уадаҩуп ҳәа иазгәалҭеит.

«Ҳара ҳзы даараӡа иуадаҩыз аамҭа азы, аҟазаареи аҟамзаареи ҳанҭагылаз иааны ҳаԥсадгьыл хәыҷи ҳауаажәлари рыхьчараҿы иҳавагылеит 13 тәыла рҟынтәи ҳашьцәа. Хатәгәаԥхарала иҳацеибашьуаз рыбжьара имаҷымкәа аҳәсагьы ыҟан, урҭ ирылан зынӡа иқәыԥшӡазгьы, урҭ абџьари  ахәшәқәеи кны ахацәа иаарывагылеит. Зыҷкәынцәеи зыӡӷаԥцәеи рҭахара фырхаҵарыла изхызгаз анацәа рҿаԥхьа ҳхырхәоит», - ҳәа илҳәеит лара.

Ауаажәларратә палата амаӡаныҟәгаҩ, «Аԥсны анацәа аҭынчреи социалтә иашареи рзы» ахеилак ахантәаҩы Гәыли Кьычба усҟантәи аамҭа лгәаларшәо, аибашьра лара лзы зынӡа дшақәымгәыӷуаз иҟалеит, аха асааҭ 11 ҟамлацызт, хыԥхьаӡара рацәала аҿар Ацҳа Ҟаԥшь аҿы фырхаҵарыла аӷа ианиҿагыла ҳәа иазгәалҭеит.

«Аибашьра аҩбатәи амш азы ҳажәлар ргәы шьҭызхуаз ахҭыс ду ҟалеит, Нхыҵ Кавказынтәи хатәгәаԥхарала ацхырааразы иаҳзааит ҳашьцәа. Уи аҩыза хашҭра ақәым. Ҳара уи наунагӡа ҳгәалашәараҿы иаанхоит, ес еиҵагыло абиԥара ирызнагахалоит уи», – ҳәа инаҵшьны иазгәалҭеит лара.

Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Џьансыхә Нанба, Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатәи еибашьра Аԥсуа жәлар адагьы, хатәгәаԥхарала урҭ ирыцеибашьуазгьы ргәаҵаҿы ахәра ӷәӷәақәа ааннажьит ҳәа иазгәеиҭеит.

«Урҭ усҟан иҟарҵаз ацхыаара атәы агәалашәара наунагӡа ҳгәалашәараҿы иаанхоит. Ҳажәлар ақәӡаара иацәызыхьчаз ҳашьцәа-хатәгәахарауаа усҟан иаадырԥшыз агымшәареи агәаӷьреи афырхаҵареи рзы иҭабуп ҳәа раҳҳәоит», – ҳәа иазгәеиҭеит иара.