pressadmin-2
Аҟәа имҩаԥысуеит астол гьежь «Урыстәыла - Аԥсны. Иаарту адиалог» захьӡу
Аҟәа, В. Арӡынба ихьӡ зху Аибашьра Ахьӡ-аԥша амузеи аҿы имҩаԥысуеит астол гьежь «Урыстәыла - Аԥсны. Иаарту адиалог» захьӡу, уи иалахәуп Урыстәылатәи амасса-информациатә хархәагақәа рхаҭарнакцәа рделегациа.
Аилацәажәара иалагаанӡа имҩаԥысит 1993 шықәса, цәыббрамза 27 рзы Аҟәа иҭахаз ТАСС афотокорреспондент Андреи Соловиов ибаҟа амҵан ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵара ацеремониала.
Урыстәылатәи амасса-информациатә хархәагақәа рделегациа иалоуп Урыстәыла ажурналистцәа Реидгыла ахаҭарнакцәеи , агазеҭқәа «Комсомольская правда», «Российская газета» рхаҭарнакцәеи.
Аҳәынҭқарратә усбарҭа «Аԥснымедиа» адиректор хада, астол гьежь амодератор Роберт Џьопуа иазгәеиҭеит иахьа алшара шыҟоу ԥхьаҟатәи аинырреи қәҿиарала аусеицуреи рзы.
«Ҳара зегьы еилаҳкаауеит Аԥсни Урыстәылеи шықәсырацәалатәи аҭоурых ишеиднакылоу. Аиҭакрақәа раамҭазы амасса-информациатә хархәагақәеи аинформациа ахаҭеи ахықәкқәа рынагӡаразы ихадоу мыругақәаны иҟалоит.
Аинформациа ииашаны аӡыргаразы, аҵакқәа меицакырц азы ҳара иаҳҭахуп ишиашоу аимадареи иаарту адиалоги. Сгәы иаанагоит, иахьа исасны иаҳҭоу агазеҭқәа ҩба рхаҭарнакцәа рыбзоурала уи анагӡара ҳалшоит ҳәа. Анаҩс инарҭбааны ҳалацәажәоит ари аус шышьақәыргылахо», - ҳәа азгәеиҭеит Џьопуа.
Иара убасгьы, инаҵшьны иазгәеиҭеит азеиԥш мазареи аҭоурыхтә гәалашәареи реиқәырхаразы еицаҳзеиԥшу амедиапроектқәа рҵакы.
«Агәра ганы сыҟоуп агәаартреи адиалоги азеиԥш ҳәынҭқарратә уснагӡатәқәа хра рыманы рыӡбара шалдыршо», - иҳәеит «Аԥснымедиа» анапхгаҩы.
Ирина Кәакәасқьыр: аамҭа ахатәы ҭахрақәа ықәнаргылоит, аха зегьы реиҳа ихадоу абызшәа аҭагылазаашьа ауп
Хымш имҩаԥысуаз афорум, даара аҵак ду аман абызшәадырыҩцәеи, аҭҵааҩцәеи, арҵаҩратә еилазаареи рзы. Спикерцәас иамаз еиҳарак Апедагогика аинститут ахаҭарнакцәа роуп, избанзар арҵаҩцәа иахьа-уаха рнапы иаку, аусураҿы мҩақәҵагас ирымоу Аинститут еиқәнаршәо арҵагашәҟәқәеи апрограммақәеи роуп. Апедагогика аинститут аиҳабы Ирина Кәакәасқьыр лажәақәа рыла, арҵаҩцәа ирҭахын арҵагашәҟәқәа равторцәа рыҿцәажәара, дара авторцәа рхаҭагьы ирҭахын ахәыҷқәа рзы иҭрыжьуа апрактикаҿы ахархәара шымҩаԥсыуа аилкаара. Аицәажәара, наҟ-ааҟ агәаанаграқәа реибыҳәара, аизакра, аиқәыршәара, џьара аилибамкаара ыҟазаргьы алацәажәара - абри зегьы мҩаԥысуан афорум аҩныҵҟа.
«Афорум ахықәкы хадақәа ируакын арҵагашәҟәқәа равторцәеи арҵаҩцәеи реиԥылара, русеицура иаҳа арҵаулара, арҭбаара. Ахықәкы анагӡара алыршан. Арҵаҩцәа афорум аусура анымҩаԥысуаз аамҭа иҭагӡангьы аиҿцәажәара мҩаԥыргон, адискуссиа ҟазшьа рыман асеминарқәа, анаҩс алекциа анҭыҵгьы авторцәеи арҵаҩцәеи рцәажәара, ргәаанагарақәа рзыӡырҩра цон. Абри зегьы ҳара ҳаԥхьаҟатәи ҳусура ҳәаақәызҵо акәхоит, ҳусура ахаҭабзиара еиӷьнатәуеит», - ҳәа азгәалҭоит Кәакәасқьыр.
Афорум аҿы иара убас иазгәаҭан иахьа апробациа иахрыжьуа арҵагашәҟәқәа рылацәажәара. Уи аганахьала Апедагогика аинститут аиҳабы «Аԥснымедиа» иалҭаз аинтервиу аҿы илҳәеит, ашәҟәқәа рҭыжьраҿы аҳәынҭқарратә стандартқәа рықәныҟәара аҵак ду шамоу.
«Аԥсны ахада астратегиатә ҵакы змоу адҵақәа ықәиргылеит аҵара аминистрра аҿаԥхьа. Аҵара азакәан апроект иахьынӡазалшо ихиоуп, уи адкылара ашьҭахь ҿыц еиқәыршәатәуп аҳәынҭқарратә стандартқәа амаҭәарқәа зегьы ирықәшәо, урҭ инарықәыршәаны апрограммақәа ҟаҵатәуп, убарҭ ирықәшәо арҵагақәагьы цәыргатәуп. Аамҭа иара ахатәы ҭахрақәа ықәнаргылоит, аха зегьы реиҳа абра ихадароу абызшәа аҭагылазаашьа ауп. Арҵага арҿыцра анаҳҳәо, абра иҟоуп ихымԥадатәу, ԥсахшьа змам акы, уи иарбан шықәсазаалакгьы, дарбан рҵаҩызаалакгьы, арҵага аклассикатә ҟазшьа шамоу идырроуп. Арҵага иану алитература атәы ҳҳәозар, аклассикатә ҩымҭақәа, аԥсуа литератураҿы ихадароу ашәҟәыҩҩцәа рҩымҭақәа роуп. Ашкол аҿы арҵара классикоуп. Аметодика аганахьала аинновациақәа ҟауҵар ауеит ахәыҷы иҭахрақәа ирықәыршәаны. Убарҭ рыҩныҵҟа иаҭахқәо рацәоуп, убарҭ ирызхәыцтәуп», - лҳәоит Кәакәасқьыр.
Апедагогика аинститут аиҳабы лажәақәа рыла, аҵара шџьабаау ахәыҷқәа, арҵаҩцәа, аҭаацәа, зегьы еилыркаароуп. Абызшәа аҭагылазаашьа аԥсахраҿы ацхыраара ҟарҵароуп зегьы - аҭаацәа, ауаажәларра, аҳәынҭқарра, ҳәа азгәалҭеит Кәакәасқьыр.
Аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа рфорум хыркәшоуп
Хымш Пицунда ицоз афорум еиднакылеит Аԥсны араионқәа зегьы рҟынтә 250-ҩык рҟынӡа арҵаҩцәа.
Апедагогика аинститут аусзуҩцәа, Аҳәынҭқарратә университет арҵаҩцәа афорум алахәылацәа рԥышәа рымардон, ахәыҷқәа аматериал рызнагашьа аметодика ҿыцқәа реилдыркаауан. Арҵаҩцәа ирыман алшара рзанааҭ аҿы ргәы иҵхоз азҵаарақәа рҭак аиура, арҵагашәҟәқәа реиқәыршәаҩцәеи дареи гәаартыла реицәажәара.
Иара убас, афорум аҳәаақәа ирҭагӡаны иӡырган арҵагашәҟәқәа, "Ҳазну адунеи" 1-4 тәи аклассқәа рзы аконцепциа.
Гагра араион ахадара ирыбзоураны арҵаҩцәа ргәабзиара аиҭашьақәыргыларазы аусмҩаԥгатәқәа рзеиҿкаан.
Адыга (ачерқьес) бираҟ амш азгәарҭеит Аҟәа
Адыга бираҟ амш иазкыз аныҳәа мҩаԥысит Аҟәа, С.Ҷанба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә драматә театр аҿаԥхьа.
Адыга бираҟ амш официалла иаԥҵан 2010 шықәса рзы, убри аахыс есышықәса иазгәарҭоит мшаԥымза 25 рзы. Абираҟ иаҵәаҿы иануп, ахьтәы еҵәақәа 12, еихдоу ахҿақәа 3.
Ауснагӡатә еиҿнакааит аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭқарратә еилакы.
Аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа рфорума ахԥатәи амш азы иӡырган Алитературатә ԥхьара 2-тәи акласс азы
Афорум еизнагаз алагарҭатә классқәа рырҵаҩцәа ирзеиҭаҳәан Аҵара аминистрреи апедагогика аинститути аус здырулаз арҵагашәҟәы аҽахьынӡаеиҭанакыз атәы, ҿыцрас иалагалаз, насгьы иану атекстқәа ахьанӡамариахаз.
Имҩаԥысит Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа иаԥну арегионқәа рыҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭақәа реилатәара
Мшаԥымза 23-24, 2026 шықәсазы Миуссер имҩаԥысит ацәгьоурақәа рҿагылараҿы ҩ-ганктәи аусеицура иазкыз Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа иаԥну арегионқәа рыҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭақәа реилатәара. Аиԥылара ааиртит Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Роберт Кьиут, инаҵшьны иазгәеиҭеит шықәсырацәалатәи аусеицура алҵшәа бзиақәа, уи ԥхьаҟатәи аҿиара шхымԥадатәиу иҳәеит.
Урыстәылатәи аделегациа напхгара аиҭон Урыстәыла Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аусбарҭа хада аиҳабы Сергеи Бачурин, уи иазгәеиҭеит аинырра аҩаӡара шыҳараку, аҳәаа иаԥну аҵакырақәа рҿы иҭышәынтәалоу аҭагылазаашьа шыҟоу. Алахәылацәа атранспорт аҿы ацәгьоурақәа рҿагылареи арҩашьыгатә маҭәашьарқәа рыдкылара аҿагылареи ирылацәажәеит.
Аиԥылара ишьақәнарӷәӷәеит арегион аҿы ашәарҭадареи азинеиҿкаареи реиқәырхара аҩганктәи азҿлымҳара шамоу.
Аусура аихшьалақәа рыла аҳәаа иаԥну арегионқәа рыҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭақәа реилак аилатәара аԥкаанҵа анапы аҵанаҩит, уи иалнаршоит аусбарҭақәа рыбжьара аусура аиҿкаара.
Арҵаҩцәа рфорум аҿы иалацәажәеит арҵагашәҟәы «Ҳазну адунеи» иадҳәалоу азҵаарақәа
Амаҭәар «Ҳазну адунеи» алагалоуп актәи акласс инаркны. Дыҟамзар ҟалап анык, ари арҵага ауадаҩра зызцәырнамгац. Арҵаҩцәа ракәзар, имӡакәа ирҳәоит, аурок аныҟоу амш аҽны ахәыҷқәа ашкол ахь аара рҭахӡам ҳәа.
Иԥсадгьыл аҿаԥхьа илшамҭақәа рзы Леуарса Ачба ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден III аҩаӡара
1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны Жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра аамҭазы Аԥсны агәабзиарахьчара аҿиараҿы илагалеи, ипрофессионализм ҳараки, иԥсадгьыл аҿаԥхьа илшамҭақәеи рзы Леуарса Николаи-иԥа Ачба ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден III аҩаӡара. Абри азы аусԥҟа инапы аҵаиҩит аҳәынҭқарра Ахада Бадра Гәынба.
Аԥсуа бызшәа арҵаҩцәеи арҵагашәҟәқәа реиқәыршәаҩцәеи реицәажәара
Пицунда ицо арҵаҩцәа рфорум ахықәкы хадақәа иреиуоуп арҵаҩцәеи арҵагашәҟәқәа шьақәзыргылои рыбжьара иаарту ацәажәара аиҿкаара, аҩганк ргәы иҵхо азҵаарақәа реибыҳәара. Арҵаҩцәа х-секциакны рҽыршеит. Апедагогика аинститут аспециалистцәеи Аҳәынҭқарратә университет ахаҭарнакцәеи аус руан абжьаратә школ арҵаҩцәа рыбжьара, алагарҭатә школқәа рырҵаҩцәа рҿы хазы, иара убас аԥсуа бызшәа иаԥсыуам ашколқәа рырҵаҩцәа рҿы.
Абжьаратә школқәа рырҵаҩцәа ахьеилатәаз асекциаҿы Апедагогика аинститут аусзуҩы Асмаҭ Занҭариа далацәажәон 6,7,8 аклассқәа рҿы аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа ирызцәырҵуа ауадаҩрақәа. Азҵаарақәа заанаҵы иаашьҭын арҵаҩцәа рхаҭа рҟынтә. Урҭ еиҳарак изызкыз аҩышьаԥҟарақәа, атекстқәа аус рыдулашьа, аҳәоуқәа реилазашьа акәын. Аиԥылара адискуссиатә ҟазшьа аман. Арҵаҩцәа ирызцәырҵуаз азҵаарақәа, ргәаанагарақәа рҳәартә еиԥш аҭагылазаашьа рыман. Арҵагашәҟәқәа еиқәзыршәо ракәзар, урҭ игәцараркуан ишьҭыхыз азҵаарақәа, арҵаҩцәа аҭак рыҭараҿы гәаартыла ицәажәон.
Асмаҭ Занҭариа аинститут аԥсуа бызшәа аҟәшаҿы аус луеит. Лусура атәы далацәажәауа илҳәоит, арҵагашәҟәқәа ирыгу ирыбзоу акылыршәшәаара, агхақәа рыриашара аус иааԥмырҟьаӡакәа ишцо.
«Раԥхьа аусура ҳаналага, ҳара ҳнапы ианӡамызт абызшәа аҭҵаара аганахьала атеориа алакьысра, избанзар, уа иҟан авторцәа дуқәа, академикцәа, аҵарауаа, аха аамҭа цоит, ариашарақәа ҟаҵатәхеит, убри ҳаҿуп уажәы. Аҽыԥсахра апроцесс иахымсуа акгьы ыҟаӡам. Аԥсуа бызшәа ашкол аҿы дырҵара иалагеижьҭеи 60-70 шықәса роуп иҵуа. Раԥхьа аҭҵаара ианалага, аҵарадырраҿы иҭҵаамыз азҵаарақәа ыҟан, иаҳа-иаҳа аки-аки цәыреибагоит. Реидҳәалашьа ианахәаԥшлак, ицәырҵуеит азакәан ҿыцқәа, аԥҟара ҿыцқәа. Ҳара ҳбызшәа егьырҭ раасҭа излаҿо ала иаҳа-иаҳа аԥсахрақәа ахьцо, еихьӡароуп ҳәа иԥхьаӡатәуп. Сгәы иаанагоит, аԥхьаҟа иҭызҵаауа иҭырҵаауа еиҳа даҽа хырхарҭак аиоуеит ҳәа. Аԥсахра аныҟало ауп аҿиара аныҟало», - ҳәа азгәалҭоит аҵарауаҩ абызшәаҿы иҟоу аҽыԥсахрақәа ахҳәаа рыҭауа.
Иахьа арҵаҩцәеи лареи русура атәы далацәажәауа Асмаҭ Занҭариа илҳәеит, абызшәа аҭҵааҩцәа ргәы иҵхо азҵаарақәа арҵаҩцәа русураҿы ишазгәарҭо.
«Иҟан рҵаҩцәақәак, ҳара аҵара анаҳҵоз, иаҳҳәап, арҵагатә шәҟәы иану уԥсахыр ҟалаӡом ҳәа зҳәоз. Уажәшьҭа арҵаҩцәа игәарҭо иалагеит агхақәа, уи, ҳәарада, еизҳароуп, аха урҭ рыриашара знапы алаку маҷыҩхеит, анаҩс иҟало сыздурам. Арҵагатә шәҟәқәа ирҽеитәу рацәоуп, еиҳарак аиҵбыратәи аиҳабыратәи аклассқәа реидҳәалашьа, реимадара аус зыдулатәу зҵаароуп. Арҵаҩцәа ирҳәаз иахьа зегьы анаҳҵеит, ҳазхәыцуеит. Ашәҟәы ахәыҷқәа рыклассқәа рҿы инеиаанӡа, ианеиҵаха хәышықәса аҭахуп. Аҵарауаҩ иресурс иаҳа ихьысҳахо иаауеит», - ҳәа лҳәоит абызҭҵааҩы.
Асмаҭ Занҭариа лажәақәа рыла, иахьа Апедагогика аинститут аҿы иҟоуп абызшәа ԥхьаҟа изго аидеиақәа, абызшәа теориала мацара акәымкәа, практикала ахархәарахь иаҳа ахырхарҭа аҭаны абызшәа аилкаара аус адызуло.
Ҳәарада, арҵаҩцәа рзы ари афорум, русураҿы ицәырҵуа азҵаарақәа ахьӡырыргаша ҭыԥуп. Ԥақәашьтәи ашкол арҵаҩы Изольда Санӡаа 35 шықәса ҵуеит рҵаҩыс аус луеижьҭеи. Ари азанааҭ бзиа иубароуп акәымзар, усушьа ыҟам лҳәоит лара. Ари аамҭа иалагӡаны, ларгьы ахәыҷқәа реиԥш, абызшәа арҵараҿы иаларгалоу аԥсахрақәа ҵаноуп лҵаҩцәа ишрызналого.
«Афорум даара агәахәара снаҭеит. Азҵаарақәа анцәырҵуа, изоуҳәо дыҟазароуп. Аиҭакрақәа иҟарҵо ҳара ҳзы иманшәалоуп. Зны убас темақәак ыҟан, ахәыҷқәа рызнагараҿы даара ицәгьан, уажәы ашәҟәы ҿыц аҿы иаҳа ирмарианы иҟарҵеит. Аԥышәа иаҳнарбоит, еиҭа аус зыдулатәу атемақәа шыҟоу», - ҳәа лҳәеит арҵаҩы.
Пицунда ицоит Аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа рфорум. Иара иалахәуп 250-ҩык арҵаҩцәа. Ихыркәшахоит мшаԥымза 26 рзы.
Хана Гәынба: афорум ахықәкы хада арҵаҩы изанааҭ аҳаҭыр ашьҭыхра ауп
Пицунда имҩаԥысуеит ҳтәыла араионқәа зегьы рҟынтә аԥсуа бызшәа арҵаҩцәа еидызкылаз афорум. Аԥсны аҵара аминистр «Аԥснымедиа» иалҭаз аинтервиу аҿы илҳәеит, арҵаҩцәа русураҿы акырӡа шаҵанакуа аԥышәаеимдара.








