Аԥсны Ахада Бадра Гәынбеи иԥшәмаԥҳәыс Ирма Ҳашыги Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҟны игаз Аиааира 81 шықәса ахыҵра иазкыз Москва имҩаԥысуаз арратә парад рхы аладырхәит.

Апарад анхыркәшаха Урыстәыла Ахада Владимир Путини аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа рхадацәеи аибашьра ашықәсқәа раан иҭахаз ргәаладыршәеит. Аԥсны Ахада Бадра Гәынбеи иԥшәмаԥҳәыси Александровтәи абаҳчаҿы Идырым Асолдаҭ ибаҟа амҵан ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.

Шьаҿеиқәшәала арратә цәаҳәа иқәсит аруаа, апарад аҿы ицәырган арратә техникагьы.
Апарад идикылеит атәылахьчара аминистр Беслан Ҵәыџьба.

Агәырӷьаратә мҩасра иалахәын 700-ҩык инареиҳаны аруаа. Урҭ иреиуан атәылахьчара аминистрра, Аҳәынҭқарратә шәарҭадара амаҵзура, Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра, аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистрра, Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы, Урыстәылатәи Афедерациа атәылахьчара аминистрра абыжьбатәи еидҵоу арратә база, Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ашәарҭадаратә усбарҭа иатәу Аҳәаахьчаратә Усбарҭа рырхәҭақәа.

«Акыр иаԥсоу ҳџьынџьуаа! Гәык-ԥсыкала ишәыдысныҳәалоит аныҳәа ду-Аиааира амш. Ари иԥшьоу амш наунагӡа ауаатәыҩса рҭоурых аҿы агәымшәареи, ахачҳареи, аԥсадгьыл хамеигӡарада абзиабареи ирсимволны иаанхоит. Егьа шықәса царгьы, Аиааира ду аҵакы ыӡуам, уи абиԥарақәа зегьы рзы имҩақәҵаганы иҟазаауеит. Аԥсны жәлар Асовет Еидгыла ажәларқәа зегьы реиԥш аԥсадгьыл ду анемец-фашист мпыҵахалаҩцәа рҟынтәи ирыхьчеит. Зықьҩыла ҳџьынџьуаа афронт ахь ицеит урҭ иаадырԥшит, афырхаҵареи ахамеигӡареи», — ҳәа аҳәоит адныҳәалараҿы.

Лаҵарамза 9 рзы Аԥсны аҳҭнықалақь ҩаԥхьа жәларбжьаратәи амемориалтә акциа аҽаланархәит. Шәҩыла ауаа рабдуцәа - Аџьынџьтәылатә еибашьра ду иалахәыз рпатреҭқәа рыманы ақалақь амҩадуқәа рахь ицәырҵит, афронти атыли рҿы аиааира зчаԥоз ргәаладыршәарц.

Диоскураа рыԥшаҳәаҿы Идырым асолдаҭ ибаҟа амҵан ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит ахада ихаҭыԥуаҩ Беслан Бигәаа, аԥыза-министр Владимир Делба, Жәлар Реизара аиҳабы Лаша Ашәба, Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Михаил Шургалин, Ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Беслан Ешба, Жәлар Реизара адепутатцәа, Аиҳабыра, аруаа, ауаажәларра рхаҭарнакцәа, астудентцәеи ашколхәыҷқәеи.

Иахьа Аԥсны инхоит Аџьынџьтәылатәи еибашьра Дуӡӡа аветеранцәа аа-ҩык , Аџьынџьтәылатә еибашьра ду афронтқәа рҿы еибашьуан 55 нызқьҩык инареиҳаны ҳџьынџьуаа.

17,5 нызқьҩык инареиҳаны аибашьраҿы иҭахеит. Аԥснынтәи 23-ҩык «Асовет Еидгыла Афырхаҵа» ҳәа ахьӡ рыхҵан.

Уаҟа ицәыргоуп 1941-1945 шықәсақәеи аибашьра ашьҭахьтәи ирыҵаркуа асовет политикатәи арратәи плакатқәа, иара убас афотоҭыхыҩ, арежиссиор Ибрагим Ҷкадуа иколлекциа аҟынтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра ду иазку афильмқәа ркиноафишақәа.

«Аџьынџьтәылатә еибашьра ду иазку аҭоурыхтәи атематикатәи материалқәа СССР лассы-лассы ателехәаԥшрала иддырбон. Маҷ-маҷ еидыскылеит  аматериал,  аблокада аамҭа  иазкыз афильмқәагьы налаҵаны. Уаанӡа сколлекциа аҟынтәи аусумҭақәа ӡырыргахьан. Уажәы сколлекциа хасырҭәааит, уи иахылҿиааит зымҽхак ҭбаау ацәыргақәҵа», –  ҳәа Аԥсныпресс  акорреспондент изеиҭеиҳәеит Ҷкадуа.

Аԥсны иҟоу «Москва аҩны» адиректор Александр Бигәаа ацәыргақәҵа иуникалтәуп ҳәа ахиҳәааит.

Бигәаа гәахәарыла иазгәеиҭеит ацәыргақәҵаҿы аҿар рхыԥхьаӡара шырацәоу. Иара игәаанагарала аекспозициа аҿар уи аепоха иаҵанакуа афильмқәа ирыхәаԥшырц азы агәазыҳәара рызцәырнагоит.

«Уи акраҵанакуеит, избанзар ҳаамҭазтәи абиԥара ирымаӡам алшара   ишиашоу аветеранцәа ирыҿцәажәартә, рҭоурыхқәа раҳартә еиԥш», – ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит иара.

Ацәыргақәҵа аартра иалахәын: акультура аминистр Даур Ақаҩба, адәныҟатәи аусқәа рминистр Олег Барцыц, уи ихаҭыԥуаҩ Одиссеи Бигәаа, аекономика аминистр Ҭеимураз Амқәаб, Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Михаил Шургалин, ауаажәларратә усзуҩцәа, ашколхәыҷқәа, урҭ рырҵаҩцәа.

Ауснагӡатә еиҿнакааит Аҟәа иҟоу «Москва аҩны», Москва Аиҳабыреи, Москва ақалақь адәныҟаекономикатәи жәларбжьаратәи аимадарақәа Рдепартаменти, Москватәи аџьынџьуаҩ иҩныи рыцхыраара иабзоураны.

«Аредакци иамоу атрадициақәа аԥхьаҩцәеи амилаҭтә литература абзиабаҩцәеи ибзианы ирдыруеит. Ари 70 шықәса инеиԥынкыланы аԥсышәала мацара иҭыҵуа журнал хадоуп», — ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла ахантәаҩы Вахтанг Аԥҳазоу.

Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла иаҵанакуа аҭыжьымҭаҿы еиуеиԥшым аамҭақәа рзы аус руан аԥсуа интеллигенциа рхаҭарнакцәа аӡәырҩы.

«Ажурнал аредактор хадас акыр шықәса инеиԥынкыланы аус иуит ҳҩыза Анатоли Лагәлаа. Иара иусура анаҩсангьы, Аԥсны алитературатә ԥсҭазаара далахәын, аҩымҭа ссирқәа аԥиҵон», - ҳәа ациҵеит Аԥҳазоу.

Ҷыҭанаа икандидатура алхын ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла алахәылацәа рыбжьыҭирала.

«Иҩымҭақәа реизга ҭыҵхьеит, иазыԥхьагәаҭоуп даҽакгьы аҭыжьра. Уи ихаҭыԥуаҩыс далхын аредактура аус аҿы аԥышәа змоу апоетесса, апублицист Заира Ҭҳаиҵыкә», — ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит Аԥҳазоу.

Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла анапхгаҩцәеи, иара убас ажурналқәеи агазеҭқәеи рредактор хадацәеи шьақәдырӷәӷәоит хәышықәса рахь знык имҩаԥысуа аизара ду аҿы ҳәа азгәеиҭеит иара. Анаҩстәи аизара ду азгәаҭоуп 2027 шықәсазы.

Ажурнал «Алашара» аредактор хада, ашәҟәыҩҩы Анатоли Лагәлаа иԥсҭазаара далҵит ҳазҭоу ашықәс жәабранмза 15 рзы.

Аинар Ҷыҭанаа диит 1999 шықәса нанҳәамза аказы, Очамчыра араион Баслахә ақыҭан.

Далгеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет, ажурналистика аҟәша.

2019 шықәсазы аԥсышәала иҭижьит ажәеинраалақәа реизга «Иҵәахыз амаӡа». Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла далоуп 2022 шықәса раахыс.

Лаҵарамза 8 рзы 85 шықәса ихыҵит Аԥсны иналукааша аҳәынҭқарратәи аҭҵаарадырратәи усзуҩ, аҭоурыхҭҵааҩ, археолог, Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет адепутат Иури Николаи-иԥа Воронов (лаҵарамза 8, 1941 ш. - цәыббрамза 11, 1995 ш.).

Аԥсны ахада ихаҭыԥуаҩ Беслан Бигәаи, аԥыза-министр Владимир Делбеи, ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Беслан Ешбеи, Аиҳабыреи, Жәлар Реизара  адепутатцәеи, аҭҵаарадырратә уаажәларра ахаҭарнакцәеи, аҵарауаҩ иуацәеи иҭынхацәеи, Иури Воронов ихьӡ зху абжьаратә школ №3 аҵаҩцәеи  ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит Аԥсны Аҳәынҭқарратә музеи аԥхьа иҟоу инышәынҭраҿы.